{"id":273738,"date":"2024-08-04T12:21:18","date_gmt":"2024-08-04T10:21:18","guid":{"rendered":"https:\/\/upmp.news\/?p=273738"},"modified":"2024-08-04T12:21:20","modified_gmt":"2024-08-04T10:21:20","slug":"karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/","title":{"rendered":"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Je\u015bli poszukamy, to w ka\u017cdym miejscu znajdziemy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom, za co ponie\u015bli \u015bmier\u0107. Nie mo\u017cemy o nich zapomnie\u0107. To s\u0105 historie, kt\u00f3re powinny pom\u00f3c nam nawi\u0105za\u0107 dialog z Ukrain\u0105 \u2013 m\u00f3wi Karolina Romanowska z rozmowie z Konradem Wernickim. Informuje o tym Upmp.news powo\u0142uj\u0105c<\/a> si\u0119 na<\/strong> tysol.pl. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dlaczego w\u0142adze Ukrainy wci\u0105\u017c blokuj\u0105 ekshumacje polskich ofiar Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Odpowiedzi na to pytanie jest co najmniej kilka, ale ostatecznie ci\u0119\u017cko stwierdzi\u0107, kt\u00f3ra jest decyduj\u0105ca. By\u0107 mo\u017ce jest to strach przed tym, jak zareaguje ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo. Jako \u017ce jest wojna, strona ukrai\u0144ska tym bardziej obawia si\u0119 poruszania tego tematu, bo mo\u017ce to negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na opini\u0119 publiczn\u0105, \u017ce w\u0142adze zamiast skupia\u0107 si\u0119 na walce, podejmuj\u0105 takie poboczne kwestie.<\/p>\n\n\n\n

\n

Strach mo\u017ce budzi\u0107 te\u017c skala zbrodni, kt\u00f3ra poprzez ekshumacje mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 wi\u0119ksza, ni\u017c dotychczas przypuszczano.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ukrai\u0144scy politycy kilkukrotnie m\u00f3wili, \u017ce nie czas na poruszanie tego tematu ze wzgl\u0119du na
wojn\u0119. Natomiast jaka jest prawda, tylko oni wiedz\u0105.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Rozmowy o ekshumacjach <\/h4>\n\n\n\n

\u2013 Du\u017co si\u0119 m\u00f3wi, \u017ce wojna to nie jest odpowiedni moment na rozmowy o ekshumacjach, a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie wr\u0119cz przeciwnie? Mo\u017ce warto, by polska strona stawia\u0142a jakie\u015b warunki stronie ukrai\u0144skiej, bo po wojnie ju\u017c nie b\u0119dzie \u017cadnego pola do nacisku w tej sprawie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Polska na wiele sposob\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142a uzyska\u0107 tak\u0105 zgod\u0119 w ci\u0105gu ostatnich lat, ale moim zdaniem tak\u017ce pope\u0142ni\u0142a kilka b\u0142\u0119d\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142praca polskiego i ukrai\u0144skiego IPN-u<\/strong><\/a> nie uk\u0142ada\u0142a si\u0119 najlepiej. Ukrai\u0144cy z mojego otoczenia uwa\u017caj\u0105, \u017ce nie ma znaczenia, czy jest wojna, czy jej nie ma, \u017ce ten temat powinien by\u0107 rozwi\u0105zany ju\u017c dawno temu, i wskazuj\u0105, \u017ce brak ekshumacji to decyzja wy\u0142\u0105cznie polityczna.<\/p>\n\n\n\n

Ukrai\u0144c\u00f3w mo\u017cna podzieli\u0107 na dwie grupy. Pierwsi kompletnie nie wiedz\u0105 o tym, \u017ce jest sp\u00f3r o ekshumacje pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Ukrain\u0105, a gdy dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce to Ukraina je blokuje, jest to dla nich niezrozumia\u0142e. Jeste\u015bmy narodami chrze\u015bcija\u0144skimi, w kt\u00f3rych godny poch\u00f3wek zmar\u0142ych jest tradycj\u0105 i obowi\u0105zkiem.<\/p>\n\n\n\n

\n

Na swojej drodze nie spotka\u0142am ani jednego Ukrai\u0144ca, kt\u00f3ry by uzna\u0142, \u017ce taki stan rzeczy jest s\u0142uszny.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

W tym momencie to ukrai\u0144ska strona naszego Stowarzyszenia Pojednanie Polsko-Ukrai\u0144skie<\/strong><\/a> wzi\u0119\u0142a sprawy w swoje r\u0119ce i chce pokaza\u0107, \u017ce to nie jest decyzja zwyk\u0142ych Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Druga grupa, mniej liczna, ma orientacj\u0119 w tej kwestii. To s\u0105 cz\u0119sto ludzie, kt\u00f3rzy od wielu lat zajmuj\u0105 si\u0119 stosunkami polsko-ukrai\u0144skimi, ale przez media s\u0105 spychani na boczny tor. Ci ludzie wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 nasze Stowarzyszenie i dzia\u0142aj\u0105 na rzecz poprawy polsko-ukrai\u0144skich relacji i pojednania. Osoby takie jak Anna Stozhko \u2013 wiceprzewodnicz\u0105ca naszego Stowarzyszenia z Kijowa, Anatoli Kursonov czy Olena Kotseruba my\u015bl\u0105 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c na przyk\u0142ad znany w Polsce profesor Wo\u0142odymyr Wiatrowycz<\/strong><\/a> \u2013 by\u0142y szef ukrai\u0144skiego IPN-u odpowiedzialny za wstrzymanie ekshumacji, kt\u00f3ry by\u0142 promowany we wszystkich mediach.<\/p>\n\n\n\n

To \u015brodowisko stara si\u0119 te\u017c od oko\u0142o dw\u00f3ch lat o odzyskanie polskiego Ko\u015bcio\u0142a. Ju\u017c dosta\u0142o jedn\u0105 pozytywn\u0105 zgod\u0119, czeka na uprawomocnienie si\u0119 decyzji. Znalaz\u0142o ono polskiego ksi\u0119dza, kt\u00f3ry zgodzi\u0142by si\u0119 obj\u0105\u0107 ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 swoj\u0105 opiek\u0105 i tam przyjecha\u0107. Tego te\u017c nie ma w mediach, a to pokazuje, \u017ce s\u0105 Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy robi\u0105 wszystko, by nasze relacje uleg\u0142y poprawie.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Czyli zwykli Ukrai\u0144cy, je\u015bli ju\u017c wiedz\u0105 o Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej, s\u0105 za ekshumacjami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n

\u2013 Codziennie rozmawiam z Ukrai\u0144cami, poznaj\u0119 nowe osoby i nie znam ani jednej, kt\u00f3ra by\u0142by przeciwko nim.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Organizujemy na Wo\u0142yniu warsztaty pojednania polsko-ukrai\u0144skiego, na kt\u00f3rych wiele os\u00f3b dowiedzia\u0142o si\u0119 o tym problemie. S\u0105 one oburzone tym faktem, \u017ce Polacy nie mog\u0105 pochowa\u0107 swoich bliskich.<\/p>\n\n\n\n

Ukrai\u0144cy o banderowcach\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 A jak wygl\u0105da \u015bwiadomo\u015b\u0107 przeci\u0119tnego Ukrai\u0144ca na ten temat?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n

\u2013 Wiedza Ukrai\u0144c\u00f3w na ten temat jest bardzo r\u00f3\u017cna. Spotka\u0142am si\u0119 z osobami, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142y o Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej jako o wojnie polsko-ukrai\u0144skiej, a jej ofiary mia\u0142y by\u0107 po obu stronach. Taki fa\u0142szywy symetryzm.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Inn\u0105 grup\u0105 os\u00f3b, kt\u00f3r\u0105 spotykam np. w Kijowie<\/strong><\/a>, s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy wydarzenia z 1943 r. nazywaj\u0105 po imieniu \u201eRzezi\u0105 Wo\u0142y\u0144sk\u0105\u201d, a nie np. \u201etragedi\u0105 wo\u0142y\u0144sk\u0105\u201d. Maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce Ukrai\u0144cy mordowali Polak\u00f3w i \u017ce zdarza\u0142y si\u0119 odwety strony polskiej. S\u0105 te\u017c tacy, kt\u00f3rzy nic nie wiedz\u0105 na ten temat, nie uczyli si\u0119 o tym w szkole. Z moich rozm\u00f3w z m\u0142odymi Ukrai\u0144cami wynika, \u017ce to, czy us\u0142ysz\u0105 o Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej w szkole, zale\u017cy od woli nauczyciela. W oficjalnym programie nauczania nie ma tego tematu. Spotykam m\u0142ode osoby, kt\u00f3re maj\u0105 tak\u0105 wiedz\u0119 i jest nawet zbli\u017cona do polskiej narracji, ale nie jest ich wiele. <\/p>\n\n\n\n

Nie mo\u017cemy zapomina\u0107 o jednej rzeczy. Ukrai\u0144ski nacjonalizm i kult Bandery <\/strong><\/a>wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w zachodniej Ukrainie. W g\u0142\u0119bi kraju flag banderowskich jest du\u017co mniej. Ludzie z wi\u0119kszych miast nie uznaj\u0105 cz\u0142onk\u00f3w Bandery za bohater\u00f3w. Widz\u0105, \u017ce to bohaterowie wykreowani do\u015b\u0107 niedawno na potrzeby walki z Rosj\u0105. Kwesti\u0119 polsk\u0105 w tej historii si\u0119 pomija. Osoby chodz\u0105ce z banderowskimi flagami niekoniecznie wiedz\u0105 o antypolskiej dzia\u0142alno\u015bci Bandery i jego odpowiedzialno\u015bci za zbrodni\u0119 wo\u0142y\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

UPA <\/strong><\/a>stanowi\u0142o tylko niewielki procent spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 OUN-UPA ogranicza\u0142a si\u0119 zaledwie do zachodniej Ukrainy, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w nie wiedzia\u0142a nawet o ich istnieniu.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jednak w Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej zabijali te\u017c zwykli Ukrai\u0144cy obok banderowc\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Ciekawym przyk\u0142adem s\u0105 rodziny wo\u0142y\u0144skie, cz\u0119sto mieszane, polsko-ukrai\u0144skie. Pani Tamara z Lubomla jako jedyna z ca\u0142ej swojej rodziny prze\u017cy\u0142a Rze\u017a Wo\u0142y\u0144sk\u0105. Tego wieczora zosta\u0142a u swoich ukrai\u0144skich dziadk\u00f3w i to j\u0105 uchroni\u0142o. Dzi\u015b zar\u00f3wno ona, jak i jej rodzina oraz znajomi m\u00f3wi\u0105 wprost, kto zabija\u0142. Ci ludzie s\u0105 przyk\u0142adem, \u017ce nie wszyscy Ukrai\u0144cy wchodzili w nurt antypolski.<\/p>\n\n\n\n

\n

Nie mo\u017cemy zapomina\u0107, \u017ce byli Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy stracili \u017cycie przez to, \u017ce postanowili ratowa\u0107 Polak\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

W Kisielinie takim przyk\u0142adem jest rodzina Parafiniuk\u00f3w, opisana w ksi\u0105\u017cce Witolda Szab\u0142owskiego<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra ratowa\u0142a Polak\u00f3w w\u0142a\u015bnie 11 lipca z ko\u015bcio\u0142a w Kisielinie. Dw\u00f3ch braci wywioz\u0142o z niego wielu Polak\u00f3w. Jeden z nich uciek\u0142 do Polski, drugi zosta\u0142 zamordowany razem z dzieckiem i \u017con\u0105, a UP-owcy nie pozwolili na ich pochowanie na cmentarzu. Dzi\u015b na ich pomniku w Kisielinie jest informacja, \u017ce zgin\u0119li z r\u0105k UPA. Jest to przyk\u0142ad jednego z nielicznych pomnik\u00f3w na Wo\u0142yniu, na kt\u00f3rym dok\u0142adnie jest napisane, kto odpowiada za \u015bmier\u0107 tych os\u00f3b. Je\u015bli poszukamy, to w ka\u017cdym miejscu znajdziemy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom, za co ponie\u015bli \u015bmier\u0107. Nie mo\u017cemy o nich zapomnie\u0107. To s\u0105 historie, kt\u00f3re mog\u0105 nam pom\u00f3c nawi\u0105za\u0107 dialog z Ukrain\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 To s\u0105 jasne karty w tej strasznej historii, kt\u00f3re mog\u0105 \u0142\u0105czy\u0107, a nie tylko dzieli\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Dok\u0142adnie. Tutaj mo\u017cna wspomnie\u0107 o ksi\u0105\u017cce Maryli \u015acibor-Marchockiej <\/strong><\/a>pt. \u201eSprawiedliwi\u201d, w kt\u00f3rej autorka wspomina o sprawiedliwych Ukrai\u0144cach ratuj\u0105cych Polak\u00f3w. W tej publikacji znajdujemy mas\u0119 relacji \u015bwiadk\u00f3w i nazwisk sprawiedliwych os\u00f3b. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce tacy ludzie byli naprawd\u0119, tylko zacz\u0119li\u015bmy o nich m\u00f3wi\u0107 zdecydowanie zbyt p\u00f3\u017ano. Rodzinom os\u00f3b, kt\u00f3re przeciwstawi\u0142y si\u0119 z\u0142u, przeciwstawi\u0142y si\u0119 mordom na Polakach, nale\u017cy si\u0119 ogromny szacunek. Powinni\u015bmy stawia\u0107 pomniki na ich cze\u015b\u0107 i pokazywa\u0107 ich jako przyk\u0142ad. To przekona\u0142oby stron\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 i zach\u0119ci\u0142o m\u0142ode pokolenie do poznania tej historii. Inaczej, ni\u017c robi to nowy pomnik, kt\u00f3ry ods\u0142oni\u0119to w Domostawie k. Niska w wojew\u00f3dztwie podkarpackim.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jak Pani ocenia ten pomnik?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jest bardzo kontrowersyjny. Uwa\u017cam, \u017ce Rosjanie na pewno bardzo si\u0119 z niego ciesz\u0105. Moim zdaniem nie dzia\u0142a on na rzecz porozumienia polsko-ukrai\u0144skiego, ale na pewno na rzecz rosyjskiej propagandy. W naszym Stowarzyszeniu prowadzimy dyskusj\u0119 na temat tego pomnika. W\u015br\u00f3d Polak\u00f3w opinie s\u0105 bardzo podzielone, natomiast Ukrai\u0144cy na jego temat raczej milcz\u0105. Ten wizerunek dziecka nabitego na tr\u00f3jz\u0105b \u2013 symbol Ukrainy\u2026 Czy matka dziecka zamordowanego w ten spos\u00f3b na Wo\u0142yniu, widz\u0105c taki obraz, nie odnowi sobie traumy? Czy to jest w\u0142a\u015bciwe podej\u015bcie, \u017ceby w tak dos\u0142owny spos\u00f3b to pokazywa\u0107? Ka\u017cdy mo\u017ce sobie wyobrazi\u0107 te straszne obrazy, czytaj\u0105c r\u00f3\u017cne historie, ale pokazywanie ich w tak brutalny spos\u00f3b powoduje tylko wi\u0119ksz\u0105 traum\u0119 i odpycha. Nie wyobra\u017cam sobie, by wycieczka szkolna z dzie\u0107mi zatrzyma\u0142a si\u0119 przy tym pomniku. Czy taka forma motywuje do poznania tej historii czy raczej odstrasza?<\/p>\n\n\n\n

Natomiast gdy rozmawia\u0142am z osobami z mojego Stowarzyszenia o tym, jak one oceniaj\u0105 ten pomnik, us\u0142ysza\u0142am od jednej z nich, \u017ce jest on wyrazem lat frustracji Polak\u00f3w spowodowanej milczeniem strony ukrai\u0144skiej. Tylko czy chcemy ogl\u0105da\u0107 takie obrazy? Ja jako potomkini pomordowanych rodzin wo\u0142y\u0144skich czy inni, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli tej traumy? Uwa\u017cam, \u017ce ten pomnik przywo\u0142uje jedyne z\u0142e emocje. Rosjanie nam gratuluj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Jak ocenia Pani niedawne obchody 81. rocznicy Krwawej Niedzieli, ich rang\u0119 i skal\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Stowarzyszenie Pojednania Polsko-Ukrai\u0144skiego po raz drugi bra\u0142o udzia\u0142 w tych obchodach. Z\u0142o\u017cyli\u015bmy kwiaty pod pomnikiem Wo\u0142y\u0144skim \u2013 wsp\u00f3lnie: Polacy i Ukrai\u0144cy. Byli\u015bmy zdecydowanie najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0105 w\u015br\u00f3d organizacji tam obecnych i wida\u0107, \u017ce ro\u015bniemy. Coraz wi\u0119cej Ukrai\u0144c\u00f3w przychodzi z nami i otwiera si\u0119 na t\u0119 histori\u0119. Wcze\u015bniej tego nie by\u0142o. Je\u015bli chodzi o oficjalne obchody, to widzieli\u015bmy, \u017ce cz\u0142onkowie ukrai\u0144skiej ambasady w Warszawie z\u0142o\u017cyli kwiaty pod pomnikiem Nieznanego \u017bo\u0142nierza. Dobrze, \u017ce ten gest si\u0119 odby\u0142 i nie zignorowano tej rocznicy.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Tylko to wci\u0105\u017c za ma\u0142o. Czy w\u0142adze Ukrainy nie dostrzegaj\u0105, \u017ce w ich interesie jest, by godnie upami\u0119tni\u0107 ofiary ludob\u00f3jstwa? Od pocz\u0105tku wojny Polska dostarczy\u0142a bardzo du\u017co pomocy Ukrainie \u2013 i wci\u0105\u017c j\u0105 dostarcza \u2013 ale ten zapa\u0142 do pomagania jest coraz mniejszy, mi\u0119dzy innymi ze wzgl\u0119du na brak zaanga\u017cowania w\u0142adz Ukrainy w kwesti\u0119 Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n

\u2013 Zgadzam si\u0119. Polacy czuj\u0105 niesprawiedliwo\u015b\u0107, poniewa\u017c w\u0142adze Ukrainy wci\u0105\u017c ignoruj\u0105 ten temat i pr\u00f3buj\u0105 zamie\u015b\u0107 go pod dywan.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o spo\u0142ecze\u0144stwo, to tak, jak widzimy, powoli zaczyna si\u0119 to zmienia\u0107. Jako Stowarzyszenie te\u017c staramy si\u0119 to zmienia\u0107. T\u0142umaczymy artyku\u0142y z j\u0119zyka polskiego na ukrai\u0144ski i odwrotnie, by budowa\u0107 sp\u00f3jn\u0105 narracj\u0119 po obu stronach. Ten wywiad r\u00f3wnie\u017c zostanie przet\u0142umaczony na j\u0119zyk ukrai\u0144ski. To jest niezwykle wa\u017cne, by\u015bmy pokazywali Ukrai\u0144com, co si\u0119 ukazuje w polskich mediach i na odwr\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n

Coraz wi\u0119cej Ukrai\u0144c\u00f3w odzywa si\u0119 do nas po takich publikacjach, chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Niedawno przet\u0142umaczono artyku\u0142 z \u201eKyiv Post\u201d z angielskiego na ukrai\u0144ski, kt\u00f3ry jest czytany g\u0142\u00f3wnie przez obcokrajowc\u00f3w. Zale\u017cy nam, by\u015bmy byli czytani zar\u00f3wno w Polsce, jak i na Ukrainie<\/strong><\/a>.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Pojednanie<\/h4>\n\n\n\n

\u2013 Przed Wami sporo organicznej pracy, by co\u015b zmieni\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Na naszych warsztatach z pojednania polsko-ukrai\u0144skiego spotykaj\u0105 si\u0119 Polacy, Ukrai\u0144cy, ale te\u017c ludzie z zagranicy. Na jednym z takich spotka\u0144 obecny by\u0142 wyk\u0142adowca z Harvardu prof. dr hab. Daqing Yang, pracuj\u0105cy obecnie na Uniwersytecie Jerzego Waszyngtona, zajmuj\u0105cy si\u0119 pojednaniem historycznym, kt\u00f3ry doradza\u0142 dalajlamie. Udzieli\u0142 wyk\u0142adu na temat ludob\u00f3jstwa dokonanego na Chi\u0144czykach przez Japo\u0144czyk\u00f3w przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\n

Wtedy zobaczyli\u015bmy, \u017ce na drodze do pojednania Polacy i Ukrai\u0144cy s\u0105 na zupe\u0142nie innym, bardziej zaawansowanym etapie. To u\u015bwiadomi\u0142o nam, jak wa\u017cna jest kontynuacja tej drogi.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Do pojednania ludzi dochodzi powoli ka\u017cdego dnia, gdy poznaj\u0105 histori\u0119, mog\u0105 podzieli\u0107 si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami. Na poziomie ludzkim pojednanie jest faktem i si\u0119 dzieje, natomiast na poziomie politycznym, niestety, przed nami jeszcze du\u017co pracy. Przede wszystkim musimy stara\u0107 si\u0119 wp\u0142ywa\u0107 na rz\u0105dy, aby zacz\u0119\u0142y wspiera\u0107 nasze dzia\u0142ania i pomog\u0142y nam w osi\u0105gni\u0119ciu celu, bo sami mo\u017cemy tego nie dokona\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Karolina Romanowska<\/strong><\/a> \u2013 reporterka, dokumentalistka, bohaterka filmu \u201eSad dziadka\u201d dot. Rzezi Wo\u0142y\u0144skiej, za\u0142o\u017cycielka Stowarzyszenia Pojednanie Polsko-Ukrai\u0144skie. <\/p>\n

<\/strong>Karolina Romanowska<\/a><\/span>Ukrai\u0144cy<\/a><\/span>Wo\u0142yn<\/a> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Je\u015bli poszukamy, to w ka\u017cdym miejscu znajdziemy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom, za co ponie\u015bli \u015bmier\u0107. Nie mo\u017cemy o nich zapomnie\u0107. To s\u0105 historie, kt\u00f3re powinny pom\u00f3c nam nawi\u0105za\u0107 dialog z Ukrain\u0105 \u2013 m\u00f3wi Karolina Romanowska z rozmowie z Konradem Wernickim. Informuje o tym Upmp.news powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na tysol.pl. \u2013 Dlaczego w\u0142adze Ukrainy wci\u0105\u017c blokuj\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":273739,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[2077,2096],"tags":[22377,22868,22574],"class_list":["post-273738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pl-in-ukraine","category-pl-suspilstvo-ua","tag-karolina-romanowska","tag-ukraincy","tag-wolyn"],"yoast_head":"\nKarolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu – U.P.M.P<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu – U.P.M.P\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u2013 Je\u015bli poszukamy, to w ka\u017cdym miejscu znajdziemy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom, za co ponie\u015bli \u015bmier\u0107. Nie mo\u017cemy o nich zapomnie\u0107. To s\u0105 historie, kt\u00f3re powinny pom\u00f3c nam nawi\u0105za\u0107 dialog z Ukrain\u0105 \u2013 m\u00f3wi Karolina Romanowska z rozmowie z Konradem Wernickim. Informuje o tym Upmp.news powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na tysol.pl. \u2013 Dlaczego w\u0142adze Ukrainy wci\u0105\u017c blokuj\u0105 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"U.P.M.P\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/upmp.news\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-04T10:21:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-08-04T10:21:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/34.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"750\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"530\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"vladimyr\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@maininua\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@maininua\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"vladimyr\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"vladimyr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cebd3113030eb01f184505010f519d71\"},\"headline\":\"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu\",\"datePublished\":\"2024-08-04T10:21:18+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-04T10:21:20+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/\"},\"wordCount\":2156,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/34.jpg\",\"keywords\":[\"Karolina Romanowska\",\"Ukrai\u0144cy\",\"Wo\u0142yn\"],\"articleSection\":[\"Na Ukrainie\",\"Spo\u0142ecze\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/\",\"name\":\"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu – U.P.M.P\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/34.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-04T10:21:18+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-04T10:21:20+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cebd3113030eb01f184505010f519d71\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/34.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/34.jpg\",\"width\":750,\"height\":530,\"caption\":\"Zbrodnia Wo\u0142y\u0144ska \\\/ Apilek, CC BY-SA 3.0 , via Wikimedia Commons\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/pl-in-ukraine\\\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/\",\"name\":\"U.P.M.P\",\"description\":\"\u0423\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u043e-\u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u044c\u043a\u0430 \u043c\u0435\u0434\u0456\u0430\u043f\u043b\u0430\u0442\u0444\u043e\u0440\u043c\u0430\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cebd3113030eb01f184505010f519d71\",\"name\":\"vladimyr\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/ava.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/ava.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/ava.png\",\"caption\":\"vladimyr\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/upmp.news\\\/pl\\\/author\\\/vladimyr\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu – U.P.M.P","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu – U.P.M.P","og_description":"\u2013 Je\u015bli poszukamy, to w ka\u017cdym miejscu znajdziemy Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagali Polakom, za co ponie\u015bli \u015bmier\u0107. Nie mo\u017cemy o nich zapomnie\u0107. To s\u0105 historie, kt\u00f3re powinny pom\u00f3c nam nawi\u0105za\u0107 dialog z Ukrain\u0105 \u2013 m\u00f3wi Karolina Romanowska z rozmowie z Konradem Wernickim. Informuje o tym Upmp.news powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na tysol.pl. \u2013 Dlaczego w\u0142adze Ukrainy wci\u0105\u017c blokuj\u0105 […]","og_url":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/","og_site_name":"U.P.M.P","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/upmp.news\/","article_published_time":"2024-08-04T10:21:18+00:00","article_modified_time":"2024-08-04T10:21:20+00:00","og_image":[{"width":750,"height":530,"url":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/34.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"vladimyr","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@maininua","twitter_site":"@maininua","twitter_misc":{"Napisane przez":"vladimyr","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/"},"author":{"name":"vladimyr","@id":"https:\/\/upmp.news\/#\/schema\/person\/cebd3113030eb01f184505010f519d71"},"headline":"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu","datePublished":"2024-08-04T10:21:18+00:00","dateModified":"2024-08-04T10:21:20+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/"},"wordCount":2156,"image":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/34.jpg","keywords":["Karolina Romanowska","Ukrai\u0144cy","Wo\u0142yn"],"articleSection":["Na Ukrainie","Spo\u0142ecze\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/","url":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/","name":"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu – U.P.M.P","isPartOf":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/34.jpg","datePublished":"2024-08-04T10:21:18+00:00","dateModified":"2024-08-04T10:21:20+00:00","author":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/#\/schema\/person\/cebd3113030eb01f184505010f519d71"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#primaryimage","url":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/34.jpg","contentUrl":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/34.jpg","width":750,"height":530,"caption":"Zbrodnia Wo\u0142y\u0144ska \/ Apilek, CC BY-SA 3.0 , via Wikimedia Commons"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/upmp.news\/pl\/pl-in-ukraine\/karolina-romanowska-ukraincy-ktorych-znam-chca-ekshumacji-na-wolyniu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/upmp.news\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Karolina Romanowska: Ukrai\u0144cy kt\u00f3rych znam chc\u0105 ekshumacji na Wo\u0142yniu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/upmp.news\/#website","url":"https:\/\/upmp.news\/","name":"U.P.M.P","description":"\u0423\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u043e-\u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u044c\u043a\u0430 \u043c\u0435\u0434\u0456\u0430\u043f\u043b\u0430\u0442\u0444\u043e\u0440\u043c\u0430","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/upmp.news\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/upmp.news\/#\/schema\/person\/cebd3113030eb01f184505010f519d71","name":"vladimyr","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ava.png","url":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ava.png","contentUrl":"https:\/\/upmp.news\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/ava.png","caption":"vladimyr"},"url":"https:\/\/upmp.news\/pl\/author\/vladimyr\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=273738"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273738\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":273745,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/273738\/revisions\/273745"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/273739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=273738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=273738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/upmp.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=273738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}